سنگ لاجورد چیست؟ نحوه تشخیص لاجورد اصل
به گفته پلینی تاریخ نگار روم باستان در دوران باستان نام “لاپیس لازولی” با نام “سافیر” یا همان یاقوت کبود شناخته شده بود.خواص عقیق یمنی Lapis به معنی سنگ و Lazuli معنای آبی آسمان نیلی را می دهد. لاجورد را ایرانیان باستان ” لاژورد ” می گفتند که اعراب به دلیل محدودیتهای زبانی خود آنرا لاجورد گفتند. “ورد” در قسمت پایانی این کلمه نیز احتمالا از “برد” که در زبان بختیاری به معنای سنگ می باشد گرفته شده است.
سنگ لاجورد چیست و چه خصوصیاتی دارد؟
سنگ لاجورد یا لاپیس لازولی (به انگلیسی Lapis Lazuli)، سنگی نیمه قیمتی با رنگ آبی متمایل به رنگ نیلی تا بنفش با درجه سختی 5 – 5.5 در مقیاس موس است که به طور نسبی به حرارت، فشار، محلولهای گرم، اسیدها و محلول های قلیایی بسیار حساس است. سنگ لاجورد تورق نداشته و شکستگی آن نامنظم و وزن مخصوص آن هرچه درصد پیریت بیشتر باشد بین 2.7 تا 2.9 متغیر است. لاپیس لازولی بصورت اوپاک دیده می شود و جلای آن شیشه ای تا مومی شکل است. پدیده چند رنگی نداشته و ایدیوکروماتیک است و همچنین فلورسانس در آن اغلب خنثی است.سیستم کریستالی لاپیس لازولی کیوبیک و دودکاهدرون در اندازه های متغیر به صورت رگه، اغلب در بستری چند سانتی متری، در میان سنگ های مرمر یا رگه های نامنظم در سنگهای آهکی یافت می شود. سنگ لاجورد آبی نیلی بهترین نوع رنگ آن بوده و رنگهای آبی آسمانی تا سبز (که با سنگ فیروزه اشتباه گرفته می شود) در رده های بعدی قرار دارند.
سنگ لاجورد از چه چیزی ساخته شده است؟
لاجورد یک کانی نیست و در واقع سنگی متافورمیک با فرمول شیمیایی Na,Ca)₈Al₆Si₆O₂₄ (S,SO)₄) متشکل از چنیدن کانی مختلف میکا، کلسیت (نقاط ناخالصی سفید روی آن)، دیوپسید، هورنبلند، اوگیت، هوینیت و پیریت است که کانی اصلی آن لازوریت و سودالیت (آبی) می باشند.ناخالصی پیریت، که به صورت نقاط طلایی یا برنزی در این سنگ دیده می شود، باعث جلوه بیشتر آن شده است. حال اگر مقدار پیریت زیاد باشد لاجورد بصورت زمینه سبز یا مات دیده می شود در لاپیس لازولی های شیلی (شمال شهر سانتیاگو) و روسیه به علت وجود رگه ها و لکه های برجسته سفید کلسیت دارای ارزش پایین تری هستند.
سنگهای لاجورد سنتتیک
در زمینه تولید سنگ لاجورد سنتتیک نیز جناب P.Gilson و افرادی دیگر در این باره تلاش هایی داشته اند هرچند بسیاری از جواهرشناسان آن را یک سنتر اساسی نمی دانند. نمونه گیلسون لاپیس لازولی بسیار شبیه نوع طبیعی آن است. در سال 1954 سنگ مصنوعی شیشه ای مانند اسپینل را با اکسید کبالت رنگ کرده و با عنوان لاپیس لازولی به فروش می رساندند که البته تشخیص آن ساده است زیرا هیچ اینکلوژنی یا موادی مانند پیریت در آن وجود ندارد.
سنگهایی که ممکن است با لاجورد طبیعی اشتباه بگیرید!
سنگ لاجورد می تواند با سنگهایی مانند لازولیت، سودالیت، آزوریت، جاسپر آبی و یا دومورتیریت اشتباه گرفته شود. امروزه سنگهایی اغلب لاجوردهای بی کیفیت را رنگ می کننده که بسته به کیفیت نوع رزین بکار رفته و روش فرآوری آن ممکن است به مرور زمان این سنگ کمرنگ یا بدون تغییر بماند.به عنوان مثال سنگهای مرمر دولومیتی (یشم کوهی یا Mountain Jade) یا جاسپر (Jasper) یا هولیت (Howlite) را با رزین آبی رنگ کرده و با روغن جلا می دهند. در طرف دیگر برخی خورده لاجوردها را فشرده و با پلاستیک بهم می چسبانند. در نویکریشن آلمان پودر خاکستری مایل به قهوه ای یشم را طی فرآیندی آبی کرده و به عنوان لاپیس لازولی سوئیسی در بازار می فروشند. برخی دیگر نیز از خورده پیریت جهت زیبایی این سنگ استفاده می کنند.